Dowody ogólne i indywidualne: jak bardzo konkretny jest ślad?

Nie każda poszlaka wskazuje na jedną osobę. Odcisk buta wykonany przez popularny model obuwia mógł pozostawić tysiące osób. Odcisk z rzadkim nacięciem na podeszwie, który ponownie znajdziesz na bucie podejrzanego, wskazuje znacznie silniej. Naukowcy medycyny sądowej porządkują poszlaki według tego, jak bardzo są charakterystyczne.

Cechy klasowe są wspólne dla całej grupy przedmiotów lub osób.

• Rozmiar i wzór bieżnika buta (ma je każda para tego modelu).
• Niebieskie bawełniane włókno (zawierają je miliony ubrań).
• Skład atramentu popularnego długopisu.

Cechy indywidualne są przypisane do jednego źródła, przynajmniej według obecnej wiedzy.

• Nacięcie lub wzór zużycia na jednej konkretnej podeszwie, powstałe przypadkowo podczas jej używania.
• Oderwany kawałek papieru, który pasuje do krawędzi innego, jak element układanki.
• Pełny profil DNA (bardzo szczegółowy, choć nie w przypadku bliźniąt jednojajowych).
• Odcisk palca, który w codziennej praktyce uznaje się za indywidualny (Świat 2 omawia granice tego podejścia).

To skala, a nie dwie osobne kategorie. Zapytaj: ile źródeł na świecie mogło pozostawić ten ślad? Jeśli tysiąc osób ma tę samą cechę, jest to dowód klasowy. Jeśli znajdziesz ślad, który jest rzadszy, a potem kolejny, również rzadki i niezależny od pierwszego (rozmiar buta, kolor włókna oraz nacięcie na podeszwie), razem znacznie bardziej zawężają krąg. Ale uważaj: dwie poszlaki pochodzące z tej samej przyczyny (na przykład dwa włókna z tego samego szalika) nie liczą się podwójnie.

Dopasowanie nie oznacza winy. Załóżmy, że ślad jest wspólny dla 1 na 1 000 osób. To brzmi jak rzadkość. Ale w mieście liczącym 20 000 osób około 20 000 / 1 000 = 20 osób pasowałoby do tego śladu. Dopasowanie pokazuje, że nie można wykluczyć podejrzanego, ale trzeba je oceniać razem ze wszystkimi innymi informacjami. Zawsze zadawaj dwa różne pytania: jak bardzo prawdopodobne jest to dopasowanie, jeśli podejrzany popełnił czyn? oraz jak bardzo prawdopodobne jest ono, jeśli zrobił to ktoś inny? To nie są te same pytania, a mylenie ich jest znanym błędem w rozumowaniu.

Właśnie dlatego wykluczenie kogoś jest zwykle mocniejsze niż dopasowanie: jedno wyraźne niedopasowanie (but w rozmiarze 24 cm nie może zostawić odcisku o długości 29 cm) może wykluczyć daną osobę, podczas gdy dopasowanie tylko pozostawia ją w grupie możliwych sprawców.