Parlaklık, göründüğü gibi değildir.

Ağ tabakana ulaşan ışık, iki şeyin çarpımına bağlıdır:

light reaching the eye = reflectance of the surface × light falling on it

Yansıtıcılık, yüzeyin geri yansıttığı ışık kesridir (beyaz kâğıt ışığın çoğunu yansıtır, kömür ise çok azını). Aydınlatma; parlak Güneş ışığından koyu gölgeye kadar büyük ölçüde değişebilir. Ağ tabaka bu ikisini tek bir sayıdan ayırt edemez. Bir bölge loşsa kâğıt gri mi, yoksa beyaz ve gölgede mi?

Beynin karar vermesi gerekir ve bunu bağlamı kullanarak yapar. Bu sonuca ışıklılık sabitliği denir: gölgede beyaz bir kâğıt hâlâ beyaz görünür, siyah kömür de Güneş'in altında hâlâ siyah görünür; oysa mutlak olarak gölgede kalan beyaz kâğıt, Güneş ışığındaki siyahtan gözünüze daha az ışık yansıtabilir.

Görme bilimci Edward Adelson'ın ünlü hâle getirdiği dama tahtası gölgesi yanılsaması bu hileyi gösterir. Bir silindir, dama tahtasının üzerine gölge düşürür. Gölgenin dışında kalan bir kare koyu, gölgenin içindeki bir kare ise açık görünür; oysa ekranda bu iki kare tamamen aynı gri tonundadır. Beynin, ikinci karenin gölgede olduğunu bilir ve bunu düzeltir; bu yüzden aynı piksel değeri daha açık görünür. Bu düzeltme görme biçiminin bir parçasıdır, dolayısıyla cevabı öğrendikten sonra bile çalışmaya devam eder.

İki parlaklık etkisi daha, komşu alanların birbirleriyle nasıl etkileştiğinden kaynaklanır:

• Eşzamanlı kontrast: aynı gri, açık renkli bir arka planda daha koyu, koyu renkli bir arka planda ise daha açık görünür.
• Mach bantları: düzgün bir parlaklık geçişi düz bir alanla buluştuğunda ya da gri bir merdivenin basamakları birleştiğinde, kenarın aydınlık tarafında ince, daha açık bir şerit ve karanlık tarafında daha koyu bir şerit görürsün; oysa resimde böyle şeritler yoktur. Bu bantlar, onları 1860'larda tanımlayan fizikçi ve filozof Ernst Mach'ın adını taşır. Yaygın bir açıklamaya göre komşu nöronlar birbirlerini baskılar ve bu da kenarları keskinleştirir.