Pierwsze odkrycia

Pierwsze potwierdzone planety poza Układem Słonecznym odkryli w 1992 roku Aleksander Wolszczan i Dale Frail. Krążą one wokół PSR B1257+12, czyli pulsara: zapadniętego jądra eksplodowanej gwiazdy, które wysyła impulsy fal radiowych w bardzo regularnych odstępach. Planety przyciągają pulsar, więc impulsy docierają odrobinę wcześniej lub później. Pomiar czasu nadejścia impulsów ujawnił obecność planet. Nikt nie spodziewał się planet wokół martwej gwiazdy, a planety pulsarów okazały się rzadkie.

Pierwsza planeta odkryta wokół gwiazdy podobnej do Słońca pojawiła się w 1995 roku. Michel Mayor i Didier Queloz wykorzystali metodę prędkości radialnej, aby odkryć 51 Pegasi b. Jej orbita trwa tylko około 4,23 dni, a jej minimalna masa wynosi około 0,47 mas Jowisza. Trzecie prawo Keplera (zobacz laboratorium Orbity i grawitacja) pozwala obliczyć promień jej orbity: około 0,05 AU, czyli znacznie bliżej niż orbita Merkurego wynosząca 0,39 AU, której pokonanie zajmuje 88 dni. Tak blisko położony gazowy olbrzym był zaskoczeniem, ponieważ wszyscy spodziewali się, że olbrzymy znajdują się daleko od gwiazdy, tak jak w naszym Układzie Słonecznym. Mayor i Queloz podzielili się Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki w 2019 roku (drugą połowę nagrody otrzymał James Peebles za kosmologię).

Planety takie jak ta nazywa się gorącymi Jowiszami: to olbrzymy krążące po orbitach trwających kilka dni, rozgrzane do temperatury 1000 K lub wyższej. Łatwo je odkryć, ale są rzadkie: tylko około 1 procent gwiazd podobnych do Słońca ma taką planetę (szacunki wahają się od około pół procenta do jednego procenta). Układ Słoneczny nie ma żadnej. Jednym z głównych wyjaśnień jest migracja: taki olbrzym może powstać daleko od swojej gwiazdy, gdzie jest dużo lodu i gazu, a później przesunąć się do wewnątrz w wyniku oddziaływania z dyskiem gazowym albo grawitacyjnego zaburzenia wywołanego przez inne ciała.