İlk keşifler

Güneş Sistemi dışındaki ilk doğrulanmış gezegenler 1992 yılında Aleksander Wolszczan ve Dale Frail tarafından bulundu. Bu gezegenler, çok düzenli aralıklarla radyo darbeleri gönderen bir pulsar olan PSR B1257+12 etrafında yörüngede dolanır. Pulsarın etrafındaki gezegenler ona çekim uygular; bu yüzden darbeler çok küçük bir farkla erken ya da geç gelir. Darbelerin zamanlaması gezegenleri ortaya çıkardı. Hiç kimse ölü bir yıldızın etrafında gezegenler beklemiyordu ve pulsar gezegenlerinin nadir olduğu anlaşıldı.

Güneş benzeri bir yıldızın etrafında bulunan ilk gezegen 1995 yılında keşfedildi. Michel Mayor ve Didier Queloz, 51 Pegasi b gezegenini bulmak için radyal hız yöntemini kullandı. Bu gezegenin yörüngesini tamamlaması yalnızca yaklaşık 4,23 gün sürer ve minimum kütlesi yaklaşık 0,47 Jüpiter kütlesidir. Kepler’in üçüncü yasası (Orbits & Gravity laboratuvarına bakın), gezegenin yörünge yarıçapının yaklaşık 0,05 AU olduğunu gösterir. Bu, 88 günde yörüngesini tamamlayan Merkür’ün 0,39 AU’luk yörüngesinin çok içindedir. Yıldıza bu kadar yakın bir gaz devi şaşırtıcıydı; çünkü herkes dev gezegenlerin kendi Güneş Sistemimizdeki gibi çok uzakta bulunmasını bekliyordu. Mayor ve Queloz, 2019 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı (ödülün diğer yarısı kozmoloji çalışmaları nedeniyle James Peebles’a verildi).

Bu tür gezegenlere sıcak Jüpiterler denir: birkaç günlük yörüngelerde bulunan ve 1000 K veya daha yüksek sıcaklıklara ulaşan dev gezegenlerdir. Bulunmaları kolaydır ama nadirdirler: Güneş benzeri yıldızların yalnızca yaklaşık yüzde 1’inde böyle bir gezegen vardır (tahminler yaklaşık yüzde 0,5 ile yüzde 1 arasındadır). Güneş Sistemi’nde hiç sıcak Jüpiter yoktur. Öne çıkan fikirlerden biri göç sürecidir: Böyle bir dev gezegen, bol miktarda buz ve gazın bulunduğu yıldızından uzak bir yerde oluşmuş olabilir. Daha sonra gaz diskiyle etkileşerek ya da diğer cisimlerin neden olduğu yerçekimsel bir sarsıntıyla içeri doğru hareket etmiş olabilir.