Badanie wody: pH, twardość, chlor i azotan.

Pasek testowy to plastikowy patyczek z małymi polami. Każde pole zawiera substancję chemiczną, która zmienia kolor w zależności od ilości jednej substancji w wodzie. Zanurzasz pasek, czekasz podany czas i porównujesz każde pole z tabelą kolorów. Prawdziwe laboratoria badające wodę pitną używają dokładniejszych przyrządów, ale paski pokazują tę samą ideę w miniaturze, a osoby opiekujące się akwariami używają ich co tydzień.

pH mówi, jak kwaśna lub zasadowa jest woda. Skala rozciąga się od 0 do 14, a 7 oznacza odczyn obojętny. To skala logarytmiczna: każdy kolejny stopień oznacza 10 razy więcej jonów wodoru. Woda o pH 6 ma 10 razy więcej jonów wodoru niż woda o pH 7, a pH 5 oznacza ich 100 razy więcej. (Laboratorium chemiczne wyjaśnia dlaczego). Dla wody pitnej WHO nie podaje granicy związanej ze zdrowiem dla pH, ale dostawcy starają się utrzymywać je mniej więcej w zakresie 6,5 do 8,5, ponieważ woda poza tym zakresem powoduje korozję rur (i może pobierać z nich metale) albo pozostawia osady i ma dziwny smak.

Twardość mierzy ilość rozpuszczonego wapnia i magnezu. Twarda woda powoduje powstawanie kamienia w czajnikach i sprawia, że mydło słabo się pieni. Nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Osoby opiekujące się akwariami dzielą ją na dwa rodzaje: GH (twardość ogólna, czyli cały wapń i magnez) oraz KH (twardość węglanowa, która stabilizuje pH, aby nie ulegało dużym wahaniom).

Chlor jest dodawany do wody z kranu w wielu krajach, aby podczas drogi do kranu nie zawierała zarazków. Wartość wytyczna WHO dla wolnego chloru wynosi 5 mg/L. Prawdziwa woda z kranu zawiera znacznie mniej, zwykle poniżej 1 mg/L, a zapach basenu oznacza, że dostawca zachowuje ostrożność, a nie że działa niedbale.

Azotan pochodzi z nawozów, obornika i ścieków. W wodzie pitnej głównym problemem są niemowlęta w wieku poniżej około sześciu miesięcy, których krew może przenosić mniej tlenu, jeśli piją wodę z dużą ilością azotanów (stan ten jest czasem nazywany zespołem sinych dzieci). Wartość wytyczna WHO wynosi 50 mg/L azotanu (NO₃⁻).

Pułapka związana z jednostkami. Azotan można podawać na dwa sposoby. Jako azotan (NO₃⁻) uwzględnia się cały jon. Jako azotany-azot (NO₃-N) uwzględnia się tylko zawarty w nim atom azotu. Azot stanowi 14 z 62 jednostek masy jonu, więc wynik w NO₃-N jest 4,43 raza mniejszy niż dla tej samej wody podanej jako NO₃⁻. W Stanach Zjednoczonych granica wynosi 10 mg/L w przeliczeniu na azot, czyli około 44 mg/L w przeliczeniu na azotan — to wartość zbliżona do 50 mg/L azotanu zalecanych przez WHO. Zawsze sprawdzaj, w jakiej jednostce podano daną liczbę.

Amoniak i azotyn to coś innego. W wodzie pitnej powinny być nieobecne albo występować w bardzo małych ilościach, ponieważ zwykle wskazują na świeże ścieki lub odpady z gospodarstw rolnych. W akwarium mają jeszcze większe znaczenie: oba są toksyczne dla ryb nawet w małych ilościach, dlatego opiekunowie dążą do zera w przypadku każdego z nich, a poziom azotanów starają się utrzymywać poniżej około 40 ppm (wiele ryb źle znosi je już przy wartościach znacznie poniżej 80). Wodę z kranu trzeba uzdatnić, aby usunąć chlor i chloraminę, zanim trafi do akwarium, ponieważ substancje te uszkadzają skrzela ryb. Akwarium i ujęcie wody pitnej mają różne wymagania, dlatego ta sama liczba może być odpowiednia w jednym przypadku, a niewłaściwa w drugim. (To ogólne informacje o chemii wody, a nie poradnik opieki nad konkretnym gatunkiem.)