Pusula ve Dünya'nın manyetik alanı

Pusula iğnesi, serbestçe dönebilen küçük bir mıknatıstır. N ucu, iğnenin bulunduğu noktadaki alan olan B boyunca yönelir. Bu nedenle pusula, alan yönünü algılayan bir araçtır.

Yakındaki manyetik kaynaklardan uzakta, Dünya'nın alanı baskındır. Alanın dayanımı ve eğimi konuma göre değişir. Düz bir pusula yatay bileşeni izler; bu düzenekte Dünya'nın alanı yatay olarak kuzeye doğru 50 µT kabul edilmiştir. Düzenekte kuzey senden uzağa (ekranın üst kısmına doğru), doğu ise sağa doğrudur. Bir mıknatısı yaklaştırdığında onun alanı baskın gelir; çünkü mıknatısın yakınında B, 50 µT'den çok daha güçlüdür.

İşte ünlü bir bilmece. Pusulanın N ucu Dünya'nın coğrafi Kuzey'ini gösterir ve zıt kutuplar birbirini çeker. O hâlde Arktik bölgesindeki manyetik kutup bir manyetik güney kutbu olmalıdır. Dünya'nın coğrafi Kuzey'i bir manyetik S kutbuna yakın, coğrafi Güney'i ise bir manyetik N kutbuna yakındır.

Bir mıknatısın “kuzey kutbu” adı, kuzeyi gösteren kutup ifadesinin kısaltmasıdır: coğrafi kuzeye dönerek bakan uç.